CEVİZ YETİŞTİRİCİLİĞİ

0
140

Ülkemiz ceviz üretiminde dünyada söz sahibi ülkelerdendir. Ancak sürdürülebilir bir üretim için kapama ceviz bahçelerinin kurulması büyük önem arz eder. Bahçe tesis edilirken bölgesel adaptasyon çalışmaları yapılmış çeşitlerin tercih edilmesi ve ismine doğru sertifikalı fidanların temin edilmesi gerekir.

Ceviz Türkiye’nin çok eski bir meyvesidir. Ülkemizde geniş yayılma alanı bulmuştur. Uzun yıllardır tohumla çoğaltılmıştır. Ancak son yıllarda modern anlamda kapama bahçe tesisleri yapılmaktadır. Türkiye ceviz üretiminde dünyada 4. sırada yer almaktadır. Ancak bu üretim kendi ihtiyacını bile karşılamamaktadır ve Türkiye ceviz ithal eden bir ülkedir. Ceviz yetiştiriciliğinin en önemli sorunlarından birisi de istenilen özelliklere sahip standart ürünün yetersizliğidir. Bu nedenle özellikleri bilinen çeşitlerden kapama bahçe tesisi büyük önem taşımaktadır.

kapama ceviz bahçesinden görünüm

2. BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ

Ceviz uzun ömürlü ağaçlardır. Ceviz ağaçları büyük taç yapar ve 25-30 m’ye kadar yükselebilirler ve ağacın bütün organları değerlendirilebilir. Kazık köklüdür ve kökleri 3-4 m derine gidebilmektedir. Ceviz çiçekleri bir cinslidir. Erkek ve dişi çiçekler ayrı sürgünde, ancak aynı ağaç üzerinde bulunmaktadır. Erkek çiçekler iki yıllık dallarda, dişi çiçekler aynı yılın sürgünlerinde bulunur. Tozlanma rüzgarla olmaktadır.

3. İKLİM ve TOPRAK İSTEĞİ

soğuk zararı

İlkbahar geç ve sonbahar erken donları sürgünlerde zararlanmalara neden olabilir. Bu nedenle bahçe tesisinde dikkat edilmelidir. Yüksek yaz sıcakları özellikle 38°C’den sonra meyve kalitesinde sorunlar oluşturmaktadır. İlkbahar geç yağışları ağaçlarda bakteriyel leke ve kara leke zararını artırabilmektedir. Ceviz ağaçları kazık kökleri nedeniyle fazla su tutmayan, süzek ve derin toprakları sever. Taban suyu yüksek yerlerden hoşlanmaz. Toprak ve sudaki tuza karşı hassastır. Tuzluluk artıkça verim kaybı da artmaktadır. Toprak pH ’sı 6,5-7,5 olan araziler uygun alanlardır. Toprakta sert tabaka varsa, dip kazanla sürülmelidir. Sulama imkanı olmayan yerlerde ekonomik bahçe tesis etmek zordur.

4. BAHÇE TESİSİ

Ceviz bahçesi tesis edilirken; arazinin sulama imkanları ve toprak yapısı bilinmelidir. Taban suyu yüksek alanlardan uzak durulmalıdır Don alanı oluşan yerlere bahçe kurulmamalıdır İlkbahar geç donları olan yerler sakıncalıdır. Bölgeye uygun en az 2 çeşit dikilmelidir. İsmine doğru, sertifikalı fidan kullanılmalıdır. Ceviz bahçe tesisi 2 şekilde yapılır.

  1. Aşılı fidan kullanılarak
  2. Çöğürleri yerinde aşılayarak.

Önce arazi hazırlığı yapılır. Toprakta sert tabaka varsa dip kazan veya riperle sürüm yapılır. Dekara 4-5 ton ahır gübresi verilmelidir. Ahır gübresi yoksa yeşil gübreleme uygulanabilir. Diskaro ve tırmıkla sürüm yapıldıktan sonra, çukur işaretlemesi yapılır. Toprak şartlarına göre 7×3.5, 8×4,8×8 veya 10X10 m mesafede, 60cm genişlik ve 70 cm derinlikte çukurlar açılır. Fidanlar dikilir ve herek bağlanır. Dölleyici çeşitler esas çeşitten en fazla 50-70 m mesafede olmalıdır. Arazinin rüzgar yönü dikkate alınmalı ve dölleyici dikimine önem verilmelidir. Yerinde aşılama metodunda; Tohumlar direk olarak arazide açılan çukurlara ekilir. Gelişen çöğürler daha sonra yerinde aşılanır. Ceviz bahçesinin ekonomik verime yatıncaya kadarki süre içinde ara ziraatı yapılabilir. Ara ziraatı yapılması düşünülüyorsa sıralar arasına kısa ömürlü meyveler dikilebilir veya sebzecilik yapılabilir.

5. YILLIK BAKIM İŞLERİ

Toprak işleme; gübreleme, yabancı ot kontrolü ve sulama amacıyla yapılır. Yılda en az iki defa toprak işlenir. Sonbaharda derin, ilkbaharda yüzlek sürüm daha uygundur. Sulama; karık, salma ve damlama yöntemleriyle yapılabilir. Haziran–Temmuz ve Ağustos’ da en fazla suya ihtiyaç olur. Sulanan ceviz ağaçlarında, meyve verim ve kalitesi daha iyi olmaktadır.

5.1. Budama

Cevizde şekil ve ürün budaması yapılır. Budama şiddetli soğuklar geçtiğinde ve ilkbahar geç donlarından sonra yapılmalıdır. Kesim yapılan yara yüzeyi macunlanmalıdır. Şekil budaması, dalların gövdeyle geniş açı yapması amacıyla, fidan dikildikten sonra 1m yükseklikten kesilir.Tepe kesim yerinin altındaki 1-3 göze dokunulmadan, aşağıdaki gözlerde boyunlu göz varsa kesilir.

Ağaçta ana dal dağılımı

Ceviz ağaçlarına doruk dallı ve modifiye lider sistemiyle şekil verilebilir. Taç yüksekliği kurak bölgelerde daha alttan, nemli yerlerde ise daha yukarıdan bırakılabilir. Modifiye lider sistemde bir lider ve 5-6 ana dal olacak şekilde budanabilir. Ürün budamasında dikkat edilmesi gerekenler: Dişi çiçekler ve meyve yeni sürgünlerin ucunda oluşur. Bu nedenle sürgün uçları kesilmemelidir. Erkek çiçekler iki yıllık dallarda oluşur. Sağlıklı ağaçlarda yıllık sürgün uzunluğu 10-30 cm arasındadır. Dallarda sert budama yapılırsa, uzun sürgünler meydana gelir verim düşer. Ağacın iç kısımlarında ışıklanma için, dal seyreltmesi yapılabilir. Ancak çıplaklaşma olmamalıdır. Ağaçta kuruyan ve rekabet eden dallar varsa çıkarılabilir.

6. HASAT

Hasattan 15 gün önce ağaçlar sulanmalıdır. Hasat sabah erken veya akşamüstü yapılmalıdır. Hasatta silkeleme veya sarsma yöntemi kullanılmalı, sırıkla hasat yapılmamalıdır. Hasada iç olgunlaştığında, iç rengi krem beyaz olunca başlanır.

dış kabuk çatlaması

İç olgunluğu paket doku kahverengine dönüştüğünde tamamlanır. Serin ve nemli kıyı bölgelerde kabuk çatlaması, iç olgunluğu ile aynı zamanda olurken, Sıcak ve kurak iç bölgelerde iç olgunluğu, kabuk çatlamasından 3-4 hafta önce olmaktadır. Geç hasat yapılırsa iç kararması olur. Hasat için Etrel kullanılabilir. Pratik olarak yeşil kabuk % 30-40 çatladığında hasada başlanır. Hasat edilen meyveler gölge ve havadar bir yerde kurutulur. Meyveler büyük yığın halinde veya çuvalda bekletilmemelidir. Kabukları temizlenen cevizler yıkanır, tekrar 38- 43ºC de kurutulur.

7. HASTALIK ve ZARARLILAR

Ceviz yetiştiriciliğinde etkili olan birçok hastalık ve zararlı mevcuttur. Ancak bunlardan bazıları şunlardır

Ceviz iç kurdu (Laspeyresia pomonella L.): Meyve kabuğu sertleşmeden önce iki meyvenin birbirine temas ettiği yerden, sap çukurundan meyvenin içine girerek zarar yapar. Koruyucu olarak Haziran- Temmuz döneminde ilaçlama yapılmalıdır.

Ceviz Antraknozu (Gnomonia Leptostyla): Yaprak, meyve ve sürgünlerde karalekeler halinde görülür. Mantari bir hastalıktır. Sonbaharda ve ilkbaharda bordo bulamacıyla ilaçlanmalıdır. Yere dökülen yapraklar toplanarak yakılmalıdır.

Yaprak Gal Akarı (Eriophynes tristrıaites) (Uyuz): Yaprakta yaşar. Yaprağın iki yüzeyinde kabarıklık meydana getirir. Mücadelesinde kükürt uygulanmalıdır.

8. ÇOĞALTILMASI

Ceviz, tohum ve aşı ile çoğaltılabilmektedir.

Tohumla çoğaltma: Çöğür elde etmek amacıyla yapılmaktadır. Bunun için sağlıklı ve iyi gelişen ağaçlardan tohum alınmalıdır. Tohumlar içi dolgun, çimlenme oranı yüksek (%80) ve 10gr’dan büyük olmalıdır. Hasat sonrası tohumlar 0-8ºC’de adi depolarda veya +4 ºC’de soğuk depoda muhafaza edilmelidir. Ekim-Kasım ayında toprağa ekim yapılabilir. Ekim öncesi 60-90 cm sıra arası ve 15-20 cm sıra üzeri olacak şekilde karıklar hazırlanır. Tohumlar ekim öncesi hastalık ve zararlılara karşı ilaçlanmalıdır. Tohumlar 6-10 cm derinliğe, iki kabuğun birleşme düzlemi yere dik olacak şekilde ekilir. Kuş ve kemiricilere karşı önlem alınmalıdır.

Aşı ile çoğaltma: Cevizde çelik, daldırma ve doku kültürü gibi metotlar ekonomik ve pratik değildir. Halen en geçerli metot aşı ile çoğaltmadır. Cevizde fidan, çeşit değiştirme ve onarma amacıyla aşı yapılır. Kalem aşılarından: Dilcikli, Omega, Yarma, Kakma, ve Çoban aşı metodları kullanılır. Kalem aşıları ilkbaharda yapılmaktadır. Göz aşılarından; T, Yama, Yongalı, aşı metodları kullanılmaktadır. Fidan amacıyla göz aşıları temmuz- Ağustos aylarında durgun göz aşısı olarak yapılmaktadır. İlkbaharda da sürgün göz aşısı olarak yapılabilmektedir.Aşılama başarısında ortamın sıcaklığı, metodun zamanı, kalem ve anacın uyumu önemli faktörlerdir. İyi bir aşılama için kullanılacak kalemlerin dinlenme döneminde alınması ve uygun koşullarda muhafaza edilmesi gerekmektedir. Ayrıca aşılama öncesi çöğür bakımına dikkat edilmelidir. Son yıllarda çeşit değiştirmek için aşılamalar yapılmaktadır. Bu tür aşılamalarda aşılanacak çeşidin o bölgeye uygun olması önem arz etmektedir. Aksi takdirde yapılan çalışmalar boşa gidecektir.

aşımalardan görünüm

 

 

YORUMLAR

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen isminizi buraya giriniz